متناقضنما یا تناقض ظاهری آوردن دو واژه یا دو معنی که به ظاهر متناقض و متضاد به نظر میرسند مانند: غم شیرین، جک جدی، یا قیام آرام. متناقضنما در کلام، به گونهای که آفریننده زیبایی باشد، جز آرایههای ادبی بدیعی قرار میگیرد. تناقض معادل پارادوکس است که در فارسی به بیان نقیضی یا متناقضنما یا ناسازنما نیز آمده است. تناقضهای ظاهری در زمینههای متفاوتی بروز میکنند.
زیبایی تناقض در این است که ترکیب سخن به گونهای باشد که تناقض منطقی آن از قدرت اقناع ذهنی و زیبایی آن نکاهد. نقطه اوج تناقض را در اشعار سبک هندی، به ویژه اشعار بیدل دهلوی و صائب تبریزی دانستهاند. ترکیبهایی چون «لباس عریانی»، «فریاد خاموشی»، «بحر آتش» یا «شرم سرافرازی» در اشعار بیدل بسیار دیده میشود.نکتهای که باید در نظر داشت این است که همواره بیان متناقض به همراه وجود لغات متضاد رقم نمیخورد؛ به بیانی دیگر، اگر در بیت یا متنی، دو یا چند لغت متضاد یافتیم، دلیلی بر وجود حتمی آرایه پارادوکس (متناقضنما) نیست؛ ولی گه گاه آرایه متناقضنما، لغات متضاد را نیز به همراه خود میآورد.
تناقض به دو شیوه به کار میرود
1_به صورت ترکیب اضافی یا وصفی: دولت فقر / فریاد بی صدا
2_به صورت غیر اضافی و در جمله یا بیت به کار میرود(از طریق معنی در کل بیت آن را درک میکنیم):
چون غمت را نتوان یافت مگر در دل شاد
یا به امید غمت خاطر شادی طلبیم(یافتن غم در دل شاد)
تفاوت تضاد و تناقض
تضاد یا طباق یعنی اینکه واژگانی را که در معنی با هم ناسازی و ناسازگاری دارند در سخن بیاوریم
مثا : بعضی از بچه ها خواب و بعضی بیدار بودند بین خواب و بیدار ارایه یتضاد برقرا است
اما پارادوکس یا تناقض جمع دو امر متضاد با هم است مثلا اگر از جمله بالا بخواهیم تناقض به وجود بیاوریم :خفتگان بیدار(اصحاب کهف) یا آنها خفتگانی بیدار بودند
برچسبها: تضاد, ارایه ی تضاد, پارادوکس, تناقض
.: Weblog Themes By Pichak :.